Benzer Haberler
Aşağıdaki tümce de geçen sesteş (eş sesli) sözcükleri bulunuz;
Çaya indim çay susuz / Mahmur gözler uykusuz…
Türküsünü dinleyen adam dertlenip çayından bir yudum aldı.”
Soruyu okuyan muhacir kendi kendine söylenir:
“Hay torpak başan! Beyle de zor soru mu olirmiş?”
İlk kez Çin’de ortaya çıkan çayın tarihi M.Ö. III. yüzyıla dayanır. Rivayete göre, M.Ö. 2700’lerde kendini hep yordun ve uykusuz hisseden İmparator Shenn Nung bir çay ağacının altında oturur. Bir süre sonra elindeki sıcak su dolu kâseye birkaç çay yaprağı düşer. Düşen yaprakların suya verdiği renk, koku ve tat imparatorun hoşuna gider. Çayı içince kendisini zinde hisseden imparatorda uyuşukluktan eser kalmamış cin gibi olmuştur. Bu rastlantıdan sonra çay, şifa bulmak amacıyla ilaç olarak kullanılmaya başlanmış. Başlangıçta tedavi amacıyla kullanılan çay, Çin’de ticaretin gelişmeye başlamasıyla ticari bir öge haline gelmiş.
Çayından bir yudum alan Özdemir Asaf’a ilham gelir aşağıdaki dörtlükler dökülür dilinden;
“Demli bir çay kokusuyla gelirim belki yanına
Yağmur olur düşerim şehrine
Belki gözyaşların olur düşerim avuçlarına
Ama can dostum hep yanında olurum
Sen bana bakma
Ben senin baktığın yerde olurum.”
1924 yılında Rize ve çevresindeki sos yo ekonomik sorunların tartışıldığı bu dönemde çay, tekrar gündeme alınır. Böylece 1924 tarihli çay, mandalina ve portakal yetiştirilmesine ilişkin 407 Sayılı Kanun çıkartılır. Dönemin Ziraat Umum Müdürü Zihni Derin tarafından başlatılan ilk çalışmalar, Gürcistan’dan getirtilen ilk tohumlarla mümkün olur. Rizeli üreticilere dağıtılan bu tohumlarla Borçka’da ilk deneme üretimleri başlar. Deneme üretimlerinin başarılı sonuçlanmasıyla, 1937’de Batum’dan 20 ton çay tohumu ithal edilir ve ilk mahsul 1938 yılında alınır. Rize’ye ilk çay tohumunu getiren Hulusi Karadeniz ile ilk çay kanununun hazırlanmasında emeği geçen Esat Özoğuz’da bölgede saygıyla anılan unutulmaz isimlerdir.
Bizden önceki kuşaklarda çay yaygın olarak kullanılmazdı. Ev kahvaltılarında çorba, kahvehanelerde Türk kahvesi içilirdi. Kahvehaneler adını da kahveden alırdı. Kahvehanelerde gramofonlarda “Kahve Yemen’den gelir/ Bülbül çemenden gelir aman,” türküsü çalardı.
Çayla kahvaltı kültürü ilk bizim kuşakla başladı. “Çay iç cuvara iç gendine eyi bah” sözü de, çay tiryakileri de bizim kuşaktan çıktı. Çocukluğumdan beri kahvaltımı çayla yaparım. Üzerine demli üç beş bardak çay içmeden açılamam. Öğleden sonra çay içmeyi bırakırım. Eğer bir bardak çay, kahve ya da kola içmişsen sabah beşe kadar uykum gelmez. Bunu duyan bir arkadaşım;
“Desene senden iyi uzun yol şoförü olurmuş.” deyince;
“Zaten kim yeteneğine uyan meslek yapabiliyor ki; şoför olacak adamı öğretmen yapıyorlar.” diye takılmıştım.
Hindistan, Sri Lanka, Çin, Türkiye, Kenya, Endonezya, Malavi ve Vietnam dünyada en önde gelen çay üreticisi ülkelerdir. Türkiye’de çay, sadece Gürcistan sınırından başlayan ve Fatsa’ya kadar uzanan alan içerisinde yetiştirilebilmektedir. Türkiye’de yaygın olarak çay, Doğu Karadeniz bölgesinden toplanır ve çay yapraklarından yapılan kırmızı renkteki içecek için kullanılır.
Çay; tein, kafein, teofilin ve antioksidanlar için doğal bir kaynaktır. İçinde bulunan mineraller nedeniyle kemik ve diş sağlığına yararlıdır. Neredeyse hiç karbonhidrat, protein ve yağ içermez. Şeker veya başka katkılarla tatlandırılır.
Çay bu kadar sevilir de insanlar sevdiğine güzel sözler söylemez mi? İşte birkaç güzel söz:
*Çay var içersen, ben var seversen, yol var gidersen…
*Masaya bırakılmış çay gibiyim, gittikçe soğuyorum hayattan.
*Çay yoksulların, şairlerin, yalnızların, âşıkların ve yetinmeyi bilenlerin resmi içeceğidir.
*Geleydin bir çay içimi, sen çay dökerdin, ben de içimi.”
*Anılarda kalırdı belki de zamanla ince bel, namussuz çay bile ince belli bardaktan verilmeseydi eğer… Can Yücel
*İki çay söylemiştik orada biri açık, keşke yalnız bunun için sevseydim seni… Cemal Süreyya
*Ama bu kente gelirsen unutma beni ara. Sana bir çay ve temiz yaralar ısmarlarım. Osman Konuk
*Çay henüz her şey bitmedi demektir. Cezmi Ersöz
*Şimdi ölsek en fazla kahvede çaylar soğur… Yılmaz Odabaşı
Afiyet olsun!
ahmet.kocak16@hotmail.com
